Ελένης εγκώμιον του Γοργία Μέρος Β' Αρχαιογνωσία Ρητορική ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ

 

Ελένης εγκώμιον του Γοργία

Μέρος Β΄

Αρχαιογνωσία

Ρητορική

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ

 

 

 

   Το έργο «Ελένης Εγκώμιον» του Γοργία είναι μια ρητορική άσκηση και το πιο γνωστό έργο του, το οποίο ανήκει στη κατηγορία των εγκωμίων (ή εγκωμιαστικών λόγων). Η σημασία του έγκειται στο ότι είναι μια άμυνα κατά των κατηγοριών που βαραίνουν την Ελένη της Τροίας για την αιτία του Τρωικού Πολέμου και στην επιχειρηματολογία του υπέρ της άποψης ότι η Ελένη δεν ήταν υπεύθυνη για την καταστροφή που προκάλεσε η φυγή της με τον Πάρη.

   Για να εξετάσουμε τα συναφή έργα που προηγήθηκαν του «Ελένης Εγκώμιον» από όλα τα κειμενικά είδη, μπορούμε να χωρίσουμε τις επιρροές σε διάφορες κατηγορίες:

Η Αρχαία Ελληνική Μυθολογία και Ο Τρωικός Πόλεμος

  Το περιεχόμενο του «Ελένης Εγκώμιον» συνδέεται άμεσα με τη μυθολογία και τα γεγονότα του Τρωικού Πολέμου. Στην ελληνική τραγωδία και την ποιητική παράδοση υπήρχαν πολλές αναφορές στην Ελένη, η οποία είχε κατηγορηθεί για τη φθορά που προκάλεσε. Πριν το έργο του Γοργία, υπήρχαν πολλές σημαντικές ποιητικές επεξεργασίες της ιστορίας της Ελένης.

  Η Ιλιάδα του Ομήρου: Ο Όμηρος δεν αναφέρεται άμεσα στην Ελένη ως υπεύθυνη για το κακό που συνέβη, αλλά η παρουσία της ως κεντρικό πρόσωπο του Τρωικού Πολέμου προετοίμασε το έδαφος για την προβληματική γύρω από την ηθική της ευθύνη. Οι θεοί, η μοίρα και οι ανθρώπινες αποφάσεις διαπλέκονται και καθορίζουν τις εξελίξεις.

   Η τραγωδία «Ελένη» του Ευριπίδη: Ο Ευριπίδης επεξεργάζεται τη μυθολογία της Ελένης σε έργο του, το οποίο αποφεύγει να την παρουσιάσει ως ηθικά αμαρτωλή, αλλά τη δείχνει ως αθώα και θύμα των θεών. Η τραγωδία αυτή μπορεί να θεωρηθεί ως μια προηγούμενη μορφή της «άμυνας» της Ελένης που εμφανίζεται και στον Γοργία.

 

 

Περίληψη στα Νέα Ελληνικά:

    Το "Ελένης Εγκώμιον" του Γοργίου εξετάζει τη φύση της πειθούς και τη δύναμη του λόγου, με αφορμή την Ελένη της Τροίας και την αμφισβητούμενη φήμη της. Ο λόγος προχωρά σε μια ανάλυση της σχέσης του λόγου με την ψυχή, τονίζοντας ότι ο λόγος έχει την ικανότητα να διαμορφώνει τη συνείδηση και την πίστη των ανθρώπων, όπως και τα φάρμακα που επιδρούν στο σώμα. Μέσα από αυτό το πλαίσιο, αναλύονται οι αιτίες που οδήγησαν στην πτώση της Ελένης, εξετάζοντας αν ήταν θέμα τύχης, θεϊκής βούλησης, βίας ή πειθούς. Ο Γοργίας υποστηρίζει ότι η πειθώ, όπως η μαγεία ή η ιατρική, έχει τη δύναμη να επηρεάσει και να καθοδηγήσει τις ψυχές, κάνοντάς τις να επιλέξουν και να πιστέψουν σε λανθασμένες ή παραπλανητικές ιδέες. Απορρίπτει τις κατηγορίες που αφορούν την Ελένη ως άδικες, αν η ίδια ήταν θύμα μιας πειθούς που την οδήγησε σε λάθος επιλογές. Τέλος, τονίζει πως ο λόγος, με την τέχνη του, μπορεί να φέρει ταυτόχρονα λύπη και χαρά, φόβο και θάρρος, ανάλογα με την πρόθεση του ομιλητή.

 

Summary in English:

   The "Encomium of Helen" by Gorgias analyzes the nature of persuasion and the power of speech, using Helen of Troy and her controversial reputation as a starting point. The speech delves into the relationship between speech and the soul, emphasizing that speech has the power to shape the consciousness and beliefs of people, just as medicines affect the body. Within this framework, Gorgias explores the reasons behind Helen's fall, questioning whether it was due to fate, divine will, violence, or persuasion. He argues that persuasion, like magic or medicine, has the ability to influence and direct souls, causing them to choose and believe in false or misleading ideas. He rejects the accusations against Helen, suggesting that she was a victim of persuasion that led her to make wrong choices. Finally, he emphasizes that speech, through its art, can bring both sorrow and joy, fear and courage, depending on the speaker's intention.

 

 

 

 

   Τα βιογραφικά στοιχεία για την Ελένη όπως αυτά εξάγονται μόνο μέσα από το ίδιο το κείμενο.

 

Από το κείμενο εξάγονται τα εξής βιογραφικά στοιχεία για την Ελένη:

 

Γενεαλογία: Η Ελένη είναι κόρη της Λήδας και του Τυνδάρεω, ενώ, σύμφωνα με τις θεϊκές δοξασίες, φέρεται ως εγγονή του Δία, με τον οποίο η Λήδα είχε συνουσία, και του Τυνδάρεω, ενός θνητού βασιλιά. Από αυτή την προέλευση, η Ελένη φέρει τόσο ανθρώπινη όσο και θεϊκή καταγωγή.

 

Κληρονομιά και φυσική ομορφιά: Η Ελένη, λόγω της καταγωγής της, χαρακτηρίζεται με «ιδαίτερη ομορφιά», θεωρούμενη ως «ισόθεη» και «θεϊκή» στη φυσική της εμφάνιση «το ισόθεον κάλλος», η οποία αποτελεί την αιτία για την επιθυμία πολλών ανδρών για αυτήν. Η εμφάνισή της ελκύει τον έρωτα πλήθους ανδρών με διάφορα χαρακτηριστικά (πλούσιοι, ευγενείς, δυνατοί, σοφοί), οι οποίοι, παρασυρμένοι από το κάλλος της, αναπτύσσουν έντονα συναισθήματα και επιθυμίες.

 

Ερωτική επιθυμία και επίδραση: Η Ελένη, λόγω της ομορφιάς της, προκάλεσε μεγάλο αριθμό επιθυμιών και πάθων. Οι άνδρες που την επιθυμούσαν και την καταδίωκαν διέθεταν διαφορετικά χαρακτηριστικά, όπως πλούτο, ευγένεια, δύναμη ή σοφία. Η δύναμη του έρωτα και της φιλοδοξίας τους την επηρέασαν σημαντικά.

 

Αιτίες φυγής και άφιξης στην Τροία: Εξετάζεται η πιθανότητα να είχε οδηγηθεί στην Τροία είτε μέσω της τύχης, της θέλησης των θεών ή της ανάγκης, είτε από βίαιη αρπαγή ή από τη δύναμη λόγου. Στην περίπτωση της βίαιης αρπαγής, υπογραμμίζεται ότι αυτή υπήρξε θύμα, ενώ στην περίπτωση που ήταν υπό την επιρροή λόγων ή γοητείας, η ευθύνη για τις πράξεις της μπορεί να εκληφθεί ως ελαφρώς μειωμένη.

 

Αρπαγή ή πειθώ: Ανεξαρτήτως του αν η Ελένη έφυγε για την Τροία λόγω της τύχης ή της θεϊκής βούλησης, ή αν ήταν θύμα βίαιης αρπαγής ή ερωτικής πειθούς, το κείμενο εξετάζει τις συνέπειες των λόγων που χρησιμοποιήθηκαν για να την πείσουν, υπογραμμίζοντας πως η επιρροή λόγου στην ψυχή της την οδηγεί σε αποφάσεις που δεν ήταν ελεύθερες, αλλά περισσότερο αναγκαστικές.

 

Θυματοποίηση: Όταν η Ελένη παρουσιάζεται ως θύμα βίας ή πειθούς, θεωρείται αδικημένη, στερημένη από τη χώρα της και τους φίλους της, γεγονός που την καθιστά αντάξια συμπόνιας. Αντίθετα, οι δράστες αυτών των πράξεων (αρπακτικοί άνδρες ή κακοί λόγοι) θεωρούνται υπεύθυνοι για αδικίες.

 

Ηθική υπόσταση και αποδοχή: Η Ελένη, ως γυναίκα, υπήρξε θύμα των περιστάσεων και της φύσης του έρωτα, ενώ οι άνδρες που την καταδίωκαν για να την αποκτήσουν παρουσίασαν ποικίλα κίνητρα, από φιλοδοξία έως συναισθηματική ανάγκη.

 

 

 

Here are the biographical details of Helen as derived directly from the text, in English:

 

Genealogy: Helen is the daughter of Leda (a queen of Sparta, wife of Tyndareus, and lover of Zeus) and Tyndareus, a mortal king. According to divine myth, she is also said to be the granddaughter of Zeus (the king of the gods) and Tyndareus. From this lineage, Helen inherits both divine and mortal characteristics.

 

Heritage and Natural Beauty: Due to her heritage, Helen is described as having "divinely beautiful" looks. She is regarded as "godlike" in her physical appearance, which becomes the cause of numerous desires among men. Her beauty attracts a wide range of men with various characteristics (wealthy, noble, strong, wise), all of whom are captivated by her beauty and develop strong emotional desires.

 

Erotic Desire and Influence: Helen’s beauty sparks intense desires and passions in a large number of men. The men who desired and pursued her had diverse traits, such as wealth, nobility, power, or wisdom. The power of their desire and ambition profoundly influenced her.

 

Reasons for Departure and Arrival in Troy: The text examines whether Helen was led to Troy by chance, by the will of the gods, by necessity, or through violent abduction or persuasion. In the case of violent abduction, it is emphasized that Helen was a victim. In the case of being influenced by persuasive words or charm, her responsibility for her actions is seen as somewhat diminished.

 

Abduction or Persuasion: Whether Helen left for Troy due to fate or divine will, or was a victim of violent abduction or persuasive speech, the text examines the consequences of the words used to convince her. It underscores how the influence of speech on her soul led to decisions that were not entirely free, but rather somewhat forced.

 

Victimization: When Helen is portrayed as a victim of violence or persuasion, she is seen as wronged, deprived of her homeland and her loved ones, which makes her deserving of pity. In contrast, the perpetrators of these actions (the men who abducted her or the deceptive words used) are held responsible for the injustices.

 

Moral Standing and Acceptance: As a woman, Helen is a victim of circumstances and the nature of love, while the men who pursued her, in their attempts to possess her, had various motivations, from ambition to emotional need.

 

 

 

το κείμενο και η απόδοση:

μετάφραση ανά παράγραφο: 1η

[1]  Κόσμος πόλει μὲν εὐανδρία, σώματι δὲ κάλλος, ψυχῇ δὲ σοφία, πράγματι δὲ ἀρετή, λόγῳ δὲ ἀλήθεια· τὰ δὲ ἐναντία τούτων ἀκοσμία. ἄνδρα δὲ καὶ γυναῖκα καὶ λόγον καὶ ἔργον καὶ πόλιν καὶ πρᾶγμα χρὴ τὸ μὲν ἄξιον ἐπαίνου ἐπαίνῳ τιμᾶν, τῷ δὲ ἀναξίῳ μῶμον ἐπιθεῖναι· ἴση γὰρ ἁμαρτία καὶ ἀμαθία μέμφεσθαί τε τὰ ἐπαινετὰ καὶ ἐπαινεῖν τὰ μωμητά.

 

Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά:

   Ο κόσμος χαρακτηρίζεται μεν από την ευανδρία στην πόλη, από το κάλλος στο σώμα, από τη σοφία στην ψυχή, από την αρετή στην πράξη και από την αλήθεια στο λόγο. Αντίθετα, τα αντίθετα αυτών αποτελούν ακοσμία (αναρχία ή αταξία). Τον άνδρα, τη γυναίκα, τον λόγο, το έργο, την πόλη και το πράγμα πρέπει να τιμάμε με έπαινο ό,τι αξίζει έπαινο, και να κατακρίνουμε με μώμο (κριτική) ό,τι δεν το αξίζει. Διότι η αμαρτία και η αμάθεια είναι ίσες και πρέπει να επιπλήττουμε τα επαινετά και να επαινούμε τα μωμητά (τα κατακριτέα).

 

Translation to English:

The world is characterized by good governance in the city, beauty in the body, wisdom in the soul, virtue in action, and truth in speech. On the contrary, the opposites of these things lead to disorder. One should honor with praise what is worthy of praise, whether it be a man, a woman, a speech, an action, a city, or a thing, and criticize with reproach what is unworthy. For sin and ignorance are equally to be reproached, and one should blame what deserves to be blamed and praise what deserves praise.

 

μετάφραση ανά παράγραφο: 2η

 

[4] τοῦ δ᾽ αὐτοῦ ἀνδρὸς λέξαι τε τὸ δέον ὀρθῶς καὶ ἐλέγξαι τοὺς μεμφομένους Ἑλένην, γυναῖκα περὶ ἧς ὁμόφωνος καὶ ὁμόψυχος γέγονεν ἥ τε τῶν ποιητῶν ἀκουσάντων πίστις ἥ τε τοῦ ὀνόματος φήμη, ὃ τῶν συμφορῶν μνήμη γέγονεν. ἐγὼ δὲ βούλομαι λογισμόν τινα τῷ λόγῳ δοὺς τὴν μὲν κακῶς ἀκούουσαν παῦσαι τῆς αἰτίας, τοὺς δὲ μεμφομένους ψευδομένους ἐπιδεῖξαι καὶ δείξας τἀληθὲς [ἢ] παῦσαι τῆς ἀμαθίας.

 

Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά:

  Το ίδιο άτομο, λοιπόν, πρέπει να πει το σωστό με τον λόγο του και να αποστομώσει εκείνους που κατηγορούν την Ελένη, μια γυναίκα για την οποία έχει γίνει κοινή η γνώμη και η ψυχή των ποιητών που την άκουσαν, καθώς και η φήμη του ονόματός της, η οποία έχει γίνει μνήμη των συμφορών. Εγώ, όμως, επιθυμώ να προσφέρω έναν λογισμό στον λόγο, ώστε να σταματήσω την κακοφωνία εκείνων που ακούνε με κακία, και να δείξω ότι οι κατηγορούντες ψεύδονται, ενώ, δείχνοντας την αλήθεια, να σταματήσω την αμάθεια.

 

Translation to English:

  The same person, therefore, should speak what is right and refute those who blame Helen, a woman about whom there is a consensus of opinion and shared sentiment among the poets who have heard of her, as well as the reputation of her name, which has become the memory of the misfortunes. However, I wish to offer a reasoning in the speech, to stop the accusations of those who listen with malice, and to show that those who blame her are lying, while revealing the truth, I aim to end the ignorance.

 

 

μετάφραση ανά παράγραφο: 3η

 

[3] ὅτι μὲν οὖν φύσει καὶ γένει τὰ πρῶτα τῶν πρώτων ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν ἡ γυνὴ περὶ ἧς ὅδε ὁ λόγος, οὐκ ἄδηλον, οὐδὲ ὀλίγοις. δῆλον γὰρ ὡς μητρὸς μὲν Λήδας, πατρὸς δὲ τοῦ μὲν γενομένου θεοῦ, τοῦ δὲ λεγομένου θνητοῦ, Τυνδάρεω καὶ Διός, ὧν ὁ μὲν διὰ τὸ εἶναι ἔδοξεν, ὁ δὲ διὰ τὸ φάναι ἐλέχθη. καὶ ἦν ὁ μὲν ἀνδρῶν κράτιστος ὁ δὲ πάντων τύραννος.

 

Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά:

   Ότι, λοιπόν, κατά φύση και γένος, η γυναίκα για την οποία γίνεται λόγος, είναι από τις πρώτες μεταξύ των πρώτων ανδρών και γυναικών, δεν είναι αμφισβητήσιμο ούτε από λίγους. Είναι φανερό ότι η μητέρα της ήταν η Λήδα, ο πατέρας της δε, από τη μεριά του, ήταν είτε ο θεός Δίας είτε ο θνητός Τυνδάρεως. Ο πρώτος θεωρήθηκε βασιλιάς εξαιτίας του θεϊκού του γένους, ενώ ο δεύτερος επειδή ήταν γνωστός. Και αυτός μεν ήταν ο πιο ισχυρός από τους άνδρες, ο δε άλλος ο κυρίαρχος (τύραννος) όλων (των πάντων).

 

 

Translation to English:

  Therefore, it is clear, both by nature and by lineage, that the woman about whom this speech is made ranks among the foremost of the first men and women, and this is unquestionable, even by a few. It is evident that her mother was Leda, and her father, on the one hand, was either the god Zeus or the mortal Tyndareus. The former was regarded as the most powerful because of his divine ancestry, while the latter was known for his reputation. The first was the strongest of men, while the other was the tyrant among all.

 

 

μετάφραση ανά παράγραφο: 4η

 

[4] ἐκ τοιούτων δὲ γενομένη ἔσχε τὸ ἰσόθεον κάλλος, ὃ λαβοῦσα καὶ οὐ λαθοῦσα ἔσχε· πλείστας δὲ πλείστοις ἐπιθυμίας ἔρωτος ἐνειργάσατο, ἑνὶ δὲ σώματι πολλὰ σώματα συνήγαγεν ἀνδρῶν ἐπὶ μεγάλοις μέγα φρονούντων, ὧν οἱ μὲν πλούτου μεγέθη, οἱ δὲ εὐγενείας παλαιᾶς εὐδοξίαν, οἱ δὲ ἀλκῆς οἰκείας εὐεξίαν, οἱ δὲ σοφίας ἐπικτήτου δύναμιν ἔσχον· καὶ ἧκον ἅπαντες ὑπ᾽ ἔρωτός τε φιλονίκου φιλοτιμίας τε ἀνικήτου.

 

Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά:

  Από τέτοιους γονείς λοιπόν, η Ελένη απέκτησε το θεϊκό κάλλος, το οποίο, αφού το απέκτησε, το διατήρησε και δεν το έχασε. Προκάλεσε, δε, πολλές επιθυμίες έρωτα στους περισσότερους ανθρώπους, ενώ με ένα σώμα συγκέντρωσε πολλούς άνδρες, με μεγάλες φιλοδοξίες και υψηλές επιθυμίες. Αυτοί ήταν ή πλούσιοι και ισχυροί, ή ευγενείς με παλιά καταγωγή και φήμη, ή ισχυροί με τη δική τους δύναμη, ή σοφοί με απόκτηση γνώσης και εξουσίας. Και όλοι αυτοί ήρθαν για να την κατακτήσουν, κυριευμένοι από έναν ανίκητο έρωτα και μια ακατανίκητη "φιλοτιμία" (φιλοπρωτία/φιλοδοξία).

 

Translation to English:

From such parents, Helen inherited divine beauty, which, having acquired it, she kept and did not lose. She stirred up desires of love in most people, and with one body gathered many men, all with great ambitions and lofty aspirations. Some were wealthy and powerful, others were noble with an ancient lineage and fame, some were strong with their own might, and others possessed the power of wisdom and acquired knowledge. And all of them came, driven by an unconquerable love and an unyielding desire for honor.

 

 

 

μετάφραση ανά παράγραφο: 5η

 

[5] ὅστις μὲν οὖν καὶ δι᾽ ὅ τι καὶ ὅπως ἀπέπλησε τὸν ἔρωτα τὴν Ἑλένην λαβών, οὐ λέξω· τὸ γὰρ τοῖς εἰδόσιν ἃ ἴσασι λέγειν πίστιν μὲν ἔχει, τέρψιν δὲ οὐ φέρει. τὸν χρόνον δὲ τῷ λόγῳ τὸν τότε νῦν ὑπερβὰς ἐπὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ μέλλοντος λόγου προβήσομαι, καὶ προθήσομαι τὰς αἰτίας, δι᾽ ἃς εἰκὸς ἦν γενέσθαι τὸν τῆς Ἑλένης εἰς τὴν Τροίαν στόλον.

 

Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά:

   Δεν θα αναφέρω, λοιπόν, ποιος και για ποιο λόγο και πώς προκάλεσε τον έρωτα της Ελένης, αφού το να λέγονται τα πράγματα που γνωρίζουν οι ειδικοί έχει μεν αλήθεια, αλλά δεν προσφέρει ευχαρίστηση. Όσον αφορά τον χρόνο, θα προχωρήσω στον λόγο μου, ξεκινώντας από το παρελθόν και καταλήγοντας στην αρχή του μελλοντικού λόγου. Και θα παραθέσω τις αιτίες, για τις οποίες ήταν φυσικό να συμβεί ο απόπλους της Ελένης για την Τροία.

 

Translation to English:

Therefore, I will not speak of who and for what reason and how Helen was seized by love, since speaking of things known to the experts holds truth but does not bring pleasure. As for the time, I will proceed in my speech, going back to the past and moving toward the beginning of the forthcoming narrative. And I will present the reasons for which it was natural for Helen to set sail for Troy.

 

 

μετάφραση ανά παράγραφο: 6η

 

[6] ἢ γὰρ Τύχης βουλήμασι καὶ θεῶν βουλεύμασι καὶ Ἀνάγκης ψηφίσμασιν ἔπραξεν ἃ ἔπραξεν, ἢ βίᾳ ἁρπασθεῖσα, ἢ λόγοις πεισθεῖσα, ‹ἢ ὄψει ἐρασθεῖσα›. εἰ μὲν οὖν διὰ τὸ πρῶτον, ἄξιος αἰτιᾶσθαι ὁ αἴτιος μόνος· θεοῦ γὰρ προθυμίαν ἀνθρωπίνῃ προμηθίᾳ ἀδύνατον κωλύειν. πέφυκε γὰρ οὐ τὸ κρεῖσσον ὑπὸ τοῦ ἥσσονος κωλύεσθαι, ἀλλὰ τὸ ἧσσον ὑπὸ τοῦ κρείσσονος ἄρχεσθαι καὶ ἄγεσθαι, καὶ τὸ μὲν κρεῖσσον ἡγεῖσθαι, τὸ δὲ ἧσσον ἕπεσθαι. θεὸς δ᾽ ἀνθρώπου κρεῖσσον καὶ βίᾳ καὶ σοφίᾳ καὶ τοῖς ἄλλοις. εἰ οὖν τῇ Τύχῃ καὶ τῷ θεῷ τὴν αἰτίαν ἀναθετέον, ἦ τὴν Ἑλένην τῆς δυσκλείας ἀπολυτέον.

 

Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά:

  Είτε εξαιτίας των βουλημάτων της Τύχης και των θεών και των αποφάσεων της Ανάγκης έπραξε ό,τι έπραξε, είτε αρπάχθηκε με βία, είτε πείστηκε με λόγους, είτε παρασύρθηκε από την όψη, είτε από τον έρωτα. Αν λοιπόν η αιτία είναι το πρώτο, αξιέπαινος είναι μόνο ο υπεύθυνος. Διότι η πρόθεση του θεού δεν μπορεί να ανασταλεί από ανθρώπινη φρόνηση. Ό,τι είναι το ανώτερο δεν μπορεί να εμποδιστεί από το κατώτερο, αλλά το κατώτερο πρέπει να υπακούει και να ακολουθεί το ανώτερο. Το ανώτερο οδηγεί, το κατώτερο ακολουθεί. Και ο θεός είναι ανώτερος του ανθρώπου, τόσο με τη δύναμη, όσο και με τη σοφία και σε όλα τα άλλα. Αν λοιπόν η ευθύνη ανήκει στην Τύχη και στο θέλημα των θεών, τότε πρέπει να απαλλάξουμε την Ελένη από τη δυσφήμιση.

 

Translation to English:

Either, by the will of Fortune and the gods and the decrees of Necessity, she did what she did, or she was forcibly taken, or persuaded by words, or entranced by her appearance, or by love. If the cause is the former, then only the one responsible is worthy of blame. For the will of the god cannot be prevented by human foresight. The superior cannot be hindered by the inferior, but the inferior must obey and follow the superior. The superior leads, the inferior follows. And the god is superior to man, both in power and in wisdom and in all other respects. If, then, the responsibility lies with Fortune and the will of the gods, then we must absolve Helen of disgrace.

 

μετάφραση ανά παράγραφο: 7η

 

[7] εἰ δὲ βίᾳ ἡρπάσθη καὶ ἀνόμως ἐβιάσθη καὶ ἀδίκως ὑβρίσθη, δῆλον ὅτι ὁ ‹μὲν› ἁρπάσας ὡς ὑβρίσας ἠδίκησεν, ἡ δὲ ἁρπασθεῖσα ὡς ὑβρισθεῖσα ἐδυστύχησεν. ἄξιος οὖν ὁ μὲν ἐπιχειρήσας βάρβαρος βάρβαρον ἐπιχείρημα καὶ λόγῳ καὶ νόμῳ καὶ ἔργῳ λόγῳ μὲν αἰτίας, νόμῳ δὲ ἀτιμίας, ἔργῳ δὲ ζημίας τυχεῖν· ἡ δὲ βιασθεῖσα καὶ τῆς πατρίδος στερηθεῖσα καὶ τῶν φίλων ὀρφανισθεῖσα πῶς οὐκ ἂν εἰκότως ἐλεηθείη μᾶλλον ἢ κακολογηθείη; ὁ μὲν γὰρ ἔδρασε δεινά, ἡ δὲ ἔπαθε· δίκαιον οὖν τὴν μὲν οἰκτίρειν, τὸν δὲ μισῆσαι.

 

Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά:

  Αν όμως αυτή αρπάχθηκε με βία και παρανόμως καταπιέστηκε και αδίκως υπέστη ύβρη, είναι φανερό ότι ο αρπάξας, ως εκείνος που υπέστη την ύβρη, αδίκησε, ενώ η αρπαγείσα, ως εκείνη που υπέστη την ύβρη, έπαθε συμφορά. Επομένως, ο πρώτος, ο οποίος επιχείρησε αυτή την πράξη, είναι άξιος της τιμωρίας, και το επιχείρημά του είναι βάρβαρο, τόσο στον λόγο, όσο και στο δίκαιο και στην πράξη. Ο λόγος του δικαιολογεί την κατηγορία, ο νόμος την ατιμία και η πράξη την τιμωρία. Από την άλλη, η γυναίκα που βιάστηκε, στερήθηκε της πατρίδας της και έγινε ορφανή από φίλους, πώς δεν πρέπει να τύχει μεγαλύτερης συμπόνιας, παρά κακολογίας; Ο άνδρας υπήρξε δράστης, ενώ αυτή υπήρξε θύμα. Είναι συνεπώς δίκαιο να συμπονέσουμε την μια και να μισήσουμε τον άλλο.

 

Translation to English:

But if she was forcibly taken, wrongfully oppressed, and unjustly insulted, it is clear that the one who took her, as the one who committed the insult, acted unjustly, while the one who was taken, as the one who suffered the insult, was unfortunate. Therefore, the one who attempted this action is deserving of punishment, and his action is barbaric, both in reasoning, in law, and in deed. His argument justifies the accusation, the law condemns him to dishonor, and his act demands punishment. On the other hand, the woman who was violated, deprived of her homeland and orphaned from her friends, how could she not deserve more compassion than reproach? The man was the perpetrator, and she was the victim. It is therefore just to pity the one and hate the other.

 

 

μετάφραση ανά παράγραφο: 8η

 

[8] εἰ δὲ λόγος ὁ πείσας καὶ τὴν ψυχὴν ἀπατήσας, οὐδὲ πρὸς τοῦτο χαλεπὸν ἀπολογήσασθαι καὶ τὴν αἰτίαν ἀπολύσασθαι ὧδε. λόγος δυνάστης μέγας ἐστίν, ὃς σμικροτάτῳ σώματι καὶ ἀφανεστάτῳ θειότατα ἔργα ἀποτελεῖ· δύναται γὰρ καὶ φόβον παῦσαι καὶ λύπην ἀφελεῖν καὶ χαρὰν ἐνεργάσασθαι καὶ ἔλεον ἐπαυξῆσαι. ταῦτα δὲ ὡς οὕτως ἔχει δείξω·

 

Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά:

  Αν λοιπόν ο λόγος είναι αυτός που πείθει και παρασύρει την ψυχή, δεν είναι δύσκολο να υπερασπιστούμε και να απορρίψουμε την κατηγορία με αυτόν τον τρόπο. Ο λόγος είναι ένας ισχυρός άρχοντας, ο οποίος, με το πιο μικρό σώμα και την πιο αόρατη μορφή, εκτελεί τα πιο θεϊκά έργα. Διότι μπορεί να σταματήσει τον φόβο, να αφαιρέσει τη λύπη, να προκαλέσει χαρά και να αυξήσει το έλεος. Θα αποδείξω ότι αυτά ισχύουν ακριβώς έτσι.

 

Translation to English:

If, therefore, it is the speech that persuades and deceives the soul, it is not difficult to defend and dismiss the accusation in this way. Speech is a great ruler, which, with the smallest body and the most invisible form, accomplishes the most divine works. For it can stop fear, remove sorrow, create joy, and increase compassion. I will demonstrate that these things are indeed as stated.

 

 

 

μκετάφραση ανά παράγραφο: 9η

 

[9] δεῖ δὲ καὶ δόξῃ δεῖξαι τοῖς ἀκούουσι· τὴν ποίησιν ἅπασαν καὶ νομίζω καὶ ὀνομάζω λόγον ἔχοντα μέτρον· ἧς τοὺς ἀκούοντας εἰσῆλθε καὶ φρίκη περίφοβος καὶ ἔλεος πολύδακρυς καὶ πόθος φιλοπενθής, ἐπ᾽ ἀλλοτρίων τε πραγμάτων καὶ σωμάτων εὐτυχίαις καὶ δυσπραγίαις ἴδιόν τι πάθημα διὰ τῶν λόγων ἔπαθεν ἡ ψυχή. φέρε δὴ πρὸς ἄλλον ἀπ᾽ ἄλλου μεταστῶ λόγον.

 

Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά:

  Πρέπει επίσης να φανεί σαφές στους ακροατές: όλη την ποίηση την θεωρώ και την ονομάζω λόγο που έχει μέτρο. Αυτή η ποίηση εισάγει στους ακροατές αισθήματα φρίκης, τρόμου, συμπόνιας γεμάτης δάκρυα, και επιθυμίας που αναζητά τον πόνο, προκαλώντας στην ψυχή τα πάθη μέσω των λόγων, είτε σε σχέση με ξένα πράγματα και σώματα, είτε με ευτυχίες και δυστυχίες. Επομένως, μεταφέρω λόγο από το ένα θέμα στο άλλο, αποκαλύπτοντας αυτό που θέλω να δείξω.

 

Translation to English:

  It must also be made clear to the listeners: I consider and call all poetry a discourse with measure. This poetry introduces feelings of horror, fear, compassion full of tears, and a longing that seeks pain, causing the soul to experience passions through words, whether related to foreign matters and bodies, or to successes and misfortunes. Therefore, I shift the discourse from one subject to another, revealing what I wish to show.

 

μετάφραση ανά παράγραφο: 10η

 

[10]. αἱ γὰρ ἔνθεοι διὰ λόγων ἐπῳδαὶ ἐπαγωγοὶ ἡδονῆς, ἀπαγωγοὶ λύπης γίνονται· συγγινομένη γὰρ τῇ δόξῃ τῆς ψυχῆς ἡ δύναμις τῆς ἐπῳδῆς ἔθελξε καὶ ἔπεισε καὶ μετέστησεν αὐτὴν γοητείᾳ. γοητείας δὲ καὶ μαγείας δισσαὶ τέχναι εὕρηνται, αἵ εἰσι ψυχῆς ἁμαρτήματα καὶ δόξης ἀπατήματα.

 

Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά:

   Διότι οι θεϊκές μελωδίες μέσω των λόγων, οι ύμνοι, είναι εκείνοι που προκαλούν ηδονή, ενώ μέσω αυτών προκαλούν και λύπη. Η δύναμη της μελωδίας, συνδυαζόμενη με τη φαντασία της ψυχής, γοήτευσε και έπεισε, μεταφέροντας την ψυχή σε μαγεία. Και η μαγεία και η γοητεία αποτελούν δύο τέχνες, οι οποίες αφορούν τα αμαρτήματα της ψυχής και τα απατηλά φαινόμενα της φήμης.

 

Translation to English:

For the divine hymns through words, incantations, are those that induce pleasure, while also causing sorrow. The power of the incantation, when combined with the imagination of the soul, enchanted and persuaded, shifting the soul into a state of magic. Both magic and enchantment are two arts that involve the sins of the soul and the deceptive illusions of fame.

 

μετάφραση ανά παράγραφο: 11η

 

[11] ὅσοι δὲ ὅσους περὶ ὅσων καὶ ἔπεισαν καὶ πείθουσι δὲ ψευδῆ λόγον πλάσαντες. εἰ μὲν γὰρ πάντες περὶ πάντων εἶχον τῶν ‹τε› παροιχομένων μνήμην τῶν τε παρόντων ‹ἔννοιαν› τῶν τε μελλόντων πρόνοιαν, οὐκ ἂν ὁμοίως [ὅμοιος ἦν] ὁ λόγος ἠπάτα. νῦν δὲ οὔτε μνησθῆναι τὸ παροιχόμενον οὔτε σκέψασθαι τὸ παρὸν οὔτε μαντεύσασθαι τὸ μέλλον εὐπόρως ἔχει· ὥστε περὶ τῶν πλείστων οἱ πλεῖστοι τὴν δόξαν σύμβουλον τῇ ψυχῇ παρέχονται. ἡ δὲ δόξα σφαλερὰ καὶ ἀβέβαιος οὖσα σφαλεραῖς καὶ ἀβεβαίοις εὐτυχίαις περιβάλλει τοὺς αὐτῇ χρωμένους.

 

Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά:

    Όσοι λοιπόν έπεισαν και εξακολουθούν να πείθουν με ψευδείς λόγους, είναι υπεύθυνοι για την παραπλάνηση των ανθρώπων. Εάν όλοι είχαν μνήμη για τα περασμένα, επίγνωση για τα παρόντα και πρόνοια για τα μέλλοντα, τότε ο λόγος δεν θα ήταν το ίδιο παραπλανητικός. Ωστόσο, τώρα, ούτε για τα περασμένα μπορούμε να θυμηθούμε, ούτε να σκεφτούμε το παρόν, ούτε να προφητεύσουμε το μέλλον εύκολα. Έτσι, οι περισσότεροι αφήνουν την ψυχή τους να καθοδηγείται από τη γνώμη, η οποία όμως είναι ασταθής και ανασφαλής. Η γνώμη, όντας ασταθής και ανασφαλής, περιβάλλει με αβέβαιες και ασταθείς ευτυχίες αυτούς που τη χρησιμοποιούν.

 

 

Μετάφραση στα Αγγλικά:

Translation to English:

Those who have persuaded and continue to persuade with false words are responsible for misleading others. For if everyone had memory of the past, awareness of the present, and foresight for the future, then the argument would not be as deceptive. But now, we can neither remember the past easily, nor reflect on the present, nor predict the future with certainty. Therefore, most people allow their souls to be guided by opinion, which, however, is unstable and insecure. Opinion, being unstable and uncertain, surrounds those who rely on it with uncertain and unstable forms of happiness.

 

 

μετάφραση ανά παράγραφο: 12η

 

[12] τίς οὖν αἰτία κωλύει καὶ τὴν Ἑλένην νομίσαι ἐλθεῖν ὁμοίως ἄκουσαν οὖσαν ὥσπερ εἰ βιατήρων βίᾳ ἡρπάσθη; ἡ γὰρ τῆς πειθοῦς ἕξις, καίτοι εἰ ἀνάγκης εἶδος ἔχει μὲν οὔ, τὴν δὲ δύναμιν τὴν αὐτὴν ἔχει. λόγος γὰρ ψυχὴν ὁ πείσας, ἣν ἔπεισεν, ἠνάγκασε καὶ πιθέσθαι τοῖς λεγομένοις καὶ συναινέσαι τοῖς ποιουμένοις. ὁ μὲν οὖν πείσας ὡς ἀναγκάσας ἀδικεῖ, ἡ δὲ πεισθεῖσα ὡς ἀναγκασθεῖσα τῷ λόγῳ μάτην ἀκούει κακῶς.

 

Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά:

   Ποια λοιπόν είναι η αιτία που εμποδίζει την Ελένη να πιστέψει ότι ήρθε με τον ίδιο τρόπο όπως αν ήταν απαγωγμένη από βιαστές; Η φύση της πειθούς, αν και δεν έχει χαρακτήρα αναγκαστικό, εντούτοις έχει την ίδια δύναμη. Διότι ο λόγος, αφού πείσει την ψυχή, την αναγκάζει να συμφωνήσει με όσα λέγονται και να συναινέσει σε όσα γίνονται. Έτσι, αυτός που πείθει, ως να αναγκάζει, αδικεί, ενώ η πεισθείσα, ως αναγκασμένη από τον λόγο, ακούει μάταια και κακώς.

 

Μετάφραση στα Αγγλικά:

Translation to English:

What then is the reason that prevents Helen from believing that she came in the same way as if she were kidnapped by rapists? The nature of persuasion, although it does not have the character of necessity, nevertheless possesses the same power. For when the argument convinces the soul, it forces the soul to agree with what is being said and to consent to what is being done. Thus, the persuader, as if forcing, does wrong, while the persuaded, as if compelled by the argument, listens in vain and to her detriment.

 

 

μετάφραση ανά παράγραφο: 13η

 

[13] ὅτι δ᾽ ἡ πειθὼ προσιοῦσα τῷ λόγῳ καὶ τὴν ψυχὴν ἐτυπώσατο ὅπως ἐβούλετο, χρὴ μαθεῖν πρῶτον μὲν τοὺς τῶν μετεωρολόγων λόγους, οἵτινες δόξαν ἀντὶ δόξης τὴν μὲν ἀφελόμενοι τὴν δ᾽ ἐνεργασάμενοι τὰ ἄπιστα καὶ ἄδηλα φαίνεσθαι τοῖς τῆς δόξης ὄμμασιν ἐποίησαν· δεύτερον δὲ τοὺς ἀναγκαίους διὰ λόγων ἀγῶνας, ἐν οἷς εἷς λόγος πολὺν ὄχλον ἔτερψε καὶ ἔπεισε τέχνῃ γραφείς, οὐκ ἀληθείᾳ λεχθείς· τρίτον ‹δὲ› φιλοσόφων λόγων ἁμίλλας, ἐν αἷς δείκνυται καὶ γνώμης τάχος ὡς εὐμετάβολον ποιοῦν τὴν τῆς δόξης πίστιν.

 

μετάφραση στα Νέα Ελληνικά:

   Ότι η πειθώ, προσερχόμενη στον λόγο και σφραγίζοντας την ψυχή όπως ήθελε, πρέπει πρώτα να μάθει τους λόγους των μετεωρολόγων, οι οποίοι, αντί για τη γνώμη, έπαιρναν μεν τη μία και δημιουργούσαν τα απίστευτα και αόρατα, κάνοντάς τα να φαίνονται στα μάτια της γνώμης. Δεύτερον, πρέπει να μάθει τους αναγκαίους αγώνες μέσω λόγου, στους οποίους ένας λόγος με μεγάλη οχλοβοή διασκέδασε και έπεισε, όχι με αλήθεια, αλλά με την τέχνη της γραφής. Τρίτον, πρέπει να μάθει τις διαμάχες των φιλοσόφων, στις οποίες αποδεικνύεται και η ταχύτητα της γνώμης, ως κάτι εύκολα μεταβλητό, καθιστώντας έτσι την πίστη της γνώμης πιο εύθραυστη.

 

μετάφραση στα Αγγλικά:

Translation to English:

That persuasion, approaching the speech and imprinting the soul as it desired, must first learn the arguments of the meteorologists, who, instead of true opinion, took one while creating the incredible and the invisible, making them appear to the eyes of opinion. Second, it must learn the necessary struggles through speech, in which a single argument, through great tumult, entertained and convinced, not with truth, but with the craft of writing. Third, it must learn the debates of philosophers, in which the swiftness of opinion is shown, making the faith in opinion easily changeable, thus rendering it more fragile.

 

η ίδια παράγραφος 13 με συνδυασμό μεταφράσεων:

 

Νέα Ελληνικά (Συνδυασμένη μετάφραση):

   Και για να αντιληφθεί κανείς ότι η πειθώ, όταν προστεθεί στο λόγο, προκαλεί και στην ψυχή την εντύπωση που θέλει, πρέπει να μελετήσει, πρώτον, τα λόγια των μετεωρολόγων, οι οποίοι, αντικαθιστώντας τη μια δόξα με την άλλη, απορρίπτοντας τη μια και εφαρμόζοντας την άλλη, καθιστούν τα απίστευτα και άδηλα φανερά στα μάτια της πίστης. Δεύτερον, πρέπει να μελετήσει τους υποχρεωτικούς λόγους στους δικαστικούς αγώνες, όπου ένας με τέχνη γραμμένος λόγος τέρπει και πείθει ένα μεγάλο πλήθος, κι ας μη λέει την αλήθεια. Τρίτον, πρέπει να μελετήσει τους διαγωνισμούς των φιλοσοφικών λόγων, στους οποίους φανερώνεται, μεταξύ άλλων, ότι η ταχύτητα της σκέψης καθιστά την πίστη σε μια πεποίθηση ευμετάβλητη.

 

Αγγλικά (Συνδυασμένη μετάφραση):

And to understand that persuasion, when added to discourse, impresses the soul in the way it desires, one must first study the arguments of the meteorologists, who, replacing one opinion with another, discarding one and applying the other, make the incredible and invisible clear to the eyes of belief. Second, one must examine the necessary speeches in judicial struggles, where an artfully written argument entertains and convinces a large crowd, even if it does not speak the truth. Third, one must look into the debates of philosophers, in which, among other things, it becomes evident that the swiftness of thought makes belief in an opinion mutable.

 

 

μετάφραση ανά παράγραφο: 14η

[14] τὸν αὐτὸν δὲ λόγον ἔχει ἥ τε τοῦ λόγου δύναμις πρὸς τὴν τῆς ψυχῆς τάξιν ἥ τε τῶν φαρμάκων τάξις πρὸς τὴν τῶν σωμάτων φύσιν. ὥσπερ γὰρ τῶν φαρμάκων ἄλλους ἄλλα χυμοὺς ἐκ τοῦ σώματος ἐξάγει, καὶ τὰ μὲν νόσου τὰ δὲ βίου παύει, οὕτω καὶ τῶν λόγων οἱ μὲν ἐλύπησαν, οἱ δὲ ἔτερψαν, οἱ δὲ ἐφόβησαν, οἱ δὲ εἰς θάρσος κατέστησαν τοὺς ἀκούοντας, οἱ δὲ πειθοῖ τινι κακῇ τὴν ψυχὴν ἐφαρμάκευσαν καὶ ἐξεγοήτευσαν.

 

μετάφραση στα Νέα Ελληνικά:

  Ο ίδιος λόγος έχει τη δύναμη του λόγου απέναντι στην τάξη της ψυχής, όπως ακριβώς και η τάξη των φαρμάκων απέναντι στη φύση των σωμάτων. Διότι, όπως τα φάρμακα εκβάλουν από το σώμα διάφορους χυμούς, και κάποια παύουν τη νόσο ενώ άλλα διατηρούν τη ζωή, έτσι και οι λόγοι, μερικοί λυπούν, άλλοι ευχαριστούν, άλλοι φοβίζουν, άλλοι προκαλούν θάρρος στους ακροατές, ενώ άλλοι, με κάποια κακή πειθώ, θεραπεύουν την ψυχή και την παραπλανούν.

 

μετάφραση στα Αγγλικά:

Translation to English:

The same power of speech affects the order of the soul, just as the power of medicines affects the nature of the body. For just as medicines extract different humors from the body, some stopping disease and others preserving life, so too some speeches cause sorrow, others bring joy, some instill fear, others inspire courage in the listeners, while others, with a certain harmful persuasion, heal and deceive the soul.

 

 

 

 

 

 

 

 

το πρωτότυπο αρχαίο ελληνικό κείμενο από ελληνικό ιστότοπο. Στο συγκεκριμένο ιστότοπο προσφέρεται μετάφραση του Παύλου Καλλιγά.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΕΛΕΥΘΕΡΟΓΡΑΦΟΣ

eleftherografos.blogspot.com

[ ανάρτηση 29 Ιουνίου 2025 :  

Ελένης εγκώμιον του Γοργία

Μέρος Β΄

Αρχαιογνωσία

Ρητορική

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ]