ΕΛΕΥΘΕΡΟΓΡΑΦΟΣ: φανφαρόνοι: οι αιώνιοι περιπλανώμενοι Λίγα σχόλια ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ

Τετάρτη 7 Ιανουαρίου 2026

φανφαρόνοι: οι αιώνιοι περιπλανώμενοι Λίγα σχόλια ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ

φανφαρόνοι: οι αιώνιοι περιπλανώμενοι

Λίγα σχόλια

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ

Τί κάνουν οι φανφαρόνοι όταν η παράσταση τελειώσει, όταν η μπογιά τους ξεβάψει, όταν κανείς πλέον δεν εντυπωσιάζεται από αυτούς.

Όταν τελειώσει η παράσταση και ξεβάψει η μπογιά, οι φανφαρόνοι μένουν γυμνοί απέναντι στον εαυτό τους.

Κάποιοι σωπαίνουν∙ η σιωπή τους βαραίνει γιατί δεν έχουν μάθει να υπάρχουν χωρίς χειροκρότημα ή επιδοκιμασία.

Κάποιοι θυμώνουν∙ κατηγορούν το κοινό που «δεν καταλαβαίνει πια».

Άλλοι αλλάζουν σκηνικό και ρόλο, ψάχνοντας νέο ακροατήριο για να ξαναφορέσουν μάσκα.

Οι πιο σπάνιοι, όμως, κάνουν κάτι δύσκολο: στέκονται, κοιτάζουν το ξεθωριασμένο πρόσωπο στον καθρέφτη και αποφασίζουν να γίνουν άνθρωποι αντί για ρόλοι. Εκεί τελειώνει η φανφάρα και αρχίζει –αν αρχίσει– η αλήθεια.

Οι φανφαρόνοι, οι εντυπωσιαστές, οι άνθρωποι του φαίνεσθαι, οι άνθρωποι της μόστρας και τα χαρακτηριστικά τους.

Οι φανφαρόνοι, οι εντυπωσιαστές, οι άνθρωποι του φαίνεσθαι έχουν κάποια επαναλαμβανόμενα χαρακτηριστικά· όχι γιατί είναι όλοι ίδιοι, αλλά γιατί υπηρετούν την ίδια ανάγκη, την ανάγκη να φανούν, να ξεχωρίσουν.

Κύρια χαρακτηριστικά τους:

Υπερβολή στον λόγο και στη στάση

Μιλούν δυνατά, απόλυτα, θεατρικά. Λίγες αποχρώσεις, πολλά θαυμαστικά.

Επένδυση στην εικόνα

Ρούχα, ύφος, σύμβολα, τίτλοι, οι επιτυχίες, αν υπάρχουν, επιδεικνύονται περισσότερο απ’ όσο βιώνονται, απ’ όσο στην πραγματικότητα αξίζουν.

Ανάγκη συνεχούς επιβεβαίωσης
Χωρίς βλέμματα πάνω τους μαραίνονται. Το χειροκρότημα, ο θαυμασμός, η αποδοχή, είναι καύσιμο. Τα αναζητούν με κάθε τρόπ.

Ρηχό βάθος, γρήγορη εντύπωση

Εντυπωσιάζουν άμεσα, αλλά δύσκολα αντέχουν στον χρόνο ή στην ουσία. Γι’ αυτό και δεν παραμένουν πολύ σε ένα χώρο, σε μια παρέα, σε ένα κοινωνικό περιβάλλον. Απομακρύνονται και επανεμφανίζονται μόνον όταν υπάρχουν νέοι θεατές. Αποφεύγουν αυτούς που τους γνωρίζουν πλέον καλά.

Φόβος της σιωπής και της απλότητας

Η ησυχία τους απογυμνώνει. Η απλότητα τους εκθέτει. Αποφεύγουν όλα εκείνα τα κοινωνικά περιβάλλοντα που δεν θέλγονται από την εικόνα.

Αλλεργία στην κριτική

Την εκλαμβάνουν ως επίθεση, όχι ως καθρέφτη. Έτσι έχουν την τάση διαρκώς να υποτιμούν τους γύρω, όταν φυσικά αυτό μπορούν να το κάνουν δημοσίως. Είτε ως προληπτική μέθοδο αποφυγής των σχολίων είτε ως αισθανόμενοι έτσι μία εικονική άνοδο για τον εαυτό τους με την υποβάθμιση των άλλων.

Ρευστή ταυτότητα

Προσαρμόζονται στο εκάστοτε κοινό. Παρουσιάζονται με τον τρόπο που κατά την άποψή τους θα ευαρεστούσε τον κοινωνικό περίγυρο. Αποφεύγουν να εκφράσουν ιδεολογικές θέσεις, μόνο γενικολογίες.

Σύγχυση μεταξύ αξίας και προβολής

Πιστεύουν πως ό,τι φαίνεται πολύ, αξίζει πολύ. Έχουν μία ατομική αγωνία για το νούμερο ένα μέσα στον κοινωνικό κύκλο τους, λες και οι κοινωνικές σχέσεις είναι κάποιο hit parade.

Στον αντίποδα, οι άνθρωποι του είναι
δεν φωνάζουν, δεν διαφημίζονται, δεν βιάζονται. Αντέχουν να μη φαίνονται — κι αυτό τους κάνει συμπαγείς.

Οι φανφαρόνοι δεν είναι πάντα κακόβουλοι. Συχνά είναι άνθρωποι με κενό, ανασφάλεια ή φόβο αφάνειας. Η μόστρα είναι πανοπλία.

Η μόστρα είναι πανούκλα.

Η μόστρα είναι πανούκλα γιατί λειτουργεί όπως μια κοινωνική νόσος: μεταδοτική, παραπλανητική και καταστροφική για τον πυρήνα των ανθρώπινων σχέσεων και αξιών.

1. Είναι μεταδοτική

Η μόστρα γεννά μόστρα. Όταν απλώς το φαίνεσθαι επιβραβεύεται, χωρίς αυτό να ανταποκρίνεται σε κάτι βαθύτερο και ουσιαστικότερο, τότε οι άνθρωποι μαθαίνουν να μιμούνται όχι το ουσιαστικό, αλλά το εντυπωσιακό. Έτσι, το μέτρο δεν γίνεται η αλήθεια, αλλά η προβολή. Όποιος δεν συμμετέχει, μοιάζει «λίγος».

2. Παραμορφώνει τα κριτήρια αξίας

Στη μόστρα, δεν αξίζει όποιος είναι, αλλά όποιος φαίνεται. Η σιωπηλή ικανότητα χάνει απέναντι στη φωνακλάδικη μετριότητα. Η ουσία καθυστερεί∙ η εικόνα προηγείται.

3. Διαβρώνει τον χαρακτήρα

Ο άνθρωπος της μόστρας δεν καλλιεργεί αρετές, καλλιεργεί εντυπώσεις. Μαθαίνει να παίζει ρόλους, όχι να στέκεται. Με τον καιρό, ξεχνά ποιος είναι χωρίς κοινό.

4. Σκοτώνει την εμπιστοσύνη

Όταν όλα είναι παράσταση, κανείς δεν ξέρει ποιον να πιστέψει. Οι σχέσεις γίνονται συναλλαγές εικόνας. Η αυθεντικότητα αντιμετωπίζεται με καχυποψία, σαν αφέλεια.

5. Δημιουργεί πνευματική φτώχεια

Η μόστρα μισεί το βάθος, γιατί το βάθος απαιτεί χρόνο, σιωπή, κόπο. Προτιμά το σύνθημα από τη σκέψη, το σχήμα από το νόημα. Έτσι ευδοκιμεί η ρηχότητα.

6. Τρέφεται από ανασφάλεια

Δεν είναι τυχαία. Ανθίζει εκεί όπου οι άνθρωποι φοβούνται ότι δεν αρκούν όπως είναι. Η μόστρα είναι μακιγιάζ πάνω στον φόβο της αφάνειας.

7. Τελικά αυτοκαταστρέφεται

Όπως κάθε πανούκλα, κατατρώει και τους φορείς της. Όταν η εικόνα καταρρεύσει, μένει κενό.

Η μόστρα είναι πανούκλα γιατί αντικαθιστά την αλήθεια με βιτρίνα, την αξία με θόρυβο, τον άνθρωπο με ρόλο.

Γιατί οι φανφαρόνοι επιμένουν στο να επανεμφανιστούν, άν όχι στα ίδια κοινωνικά περιβάλλοντα, αλλά σε άλλα, καινούργια. Γίνονται δηλαδή "επαρχιώτες" ή "γυρολόγοι" προκειμένου να βρουν ανταπόκριση.

Ο φανφαρόνος δεν αντέχει την εξαφάνιση. Η επανεμφάνιση δεν είναι επιλογή· είναι ανάγκη επιβίωσης της εικόνας του.

1. Η ταυτότητά τους εξαρτάται από το βλέμμα των άλλων

Ο φανφαρόνος υπάρχει όσο φαίνεται. Όταν ένα περιβάλλον τον έχει πια «διαβάσει», όταν η εντύπωση φθαρεί, δεν μπορεί να σταθεί εκεί γυμνός από θαυμασμό. Άρα μετακινείται. Όχι για εξέλιξη, αλλά για επανεκκίνηση της αυταπάτης.

2. Τα νέα περιβάλλοντα προσφέρουν καθυστέρηση αποκάλυψης

Σε έναν νέο κοινωνικό κύκλο το παρελθόν κάποιου δεν είναι γνωστό, οι αντιφάσεις δεν έχουν φανεί, η υπερβολή μοιάζει ακόμα δυνατότητα. Ο φανφαρόνος ζει από αυτό το χρονικό περιθώριο πριν απογυμνωθεί ξανά.

3. Ο «επαρχιωτισμός» δεν είναι γεωγραφικός, είναι σχέσης

Οι φανφαρόνοι γίνονται «επαρχιώτες» όχι επειδή πάνε στην επαρχία, αλλά επειδή αναζητούν χώρους με λιγότερα φίλτρα, μεγαλύτερη δίψα για εντυπωσιασμό, μικρότερη εμπειρία στο να ξεχωρίζεται η ουσία από τη μόστρα. Είναι ασύμμετρη σχέση: εκείνοι ξέρουν να παίζουν ρόλους, το νέο κοινό, ο νέος κοινωνικός κύκλος, δεν ξέρει ακόμα να τους διαβάζει.

4. Ο γυρολόγος της εικόνας

Ο φανφαρόνος γίνεται περιπλανώμενος πωλητής εντυπώσεων. Δεν ριζώνει, γιατί το ρίζωμα απαιτεί συνέπεια, διάρκεια, αλήθεια. Η περιπλάνηση του επιτρέπει να αλλάζει αφήγημα, να ανασκευάζει αποτυχίες, να ξαναβαφτίζεται «σημαντικός». Η μετακίνηση αντικαθιστά την αυτογνωσία ή την αναβάλλει έστω και προσωρινά.

5. Η επανάληψη ως τραγωδία

Το μοτίβο είναι κυκλικό: εντύπωση, αποδοχή, φθορά, αποχώρηση, επανεμφάνιση. Κάθε φορά μικρότερη διάρκεια, κάθε φορά λιγότερο βάθος.

Οι φανφαρόνοι επανεμφανίζονται αλλού γιατί φοβούνται την αφάνεια περισσότερο από τη γελοιότητα, χρειάζονται κοινό για να θυμηθούν ποιοι «είναι». Γι’ αυτό και δεν ωριμάζουν, απλώς μετακινούνται.