Κωνσταντίνος Ζήσιος
«Τα δωδεκαήμερα»
άρθρο 1874
Λαογραφία
Τα δωδεκαήμερα
άρχονται από της ημέρας των Χριστουγέννων και περατούνται την παραμονή των
Φώτων. Άρχονται δε κυρίως το εσπέρας της παραμονής των Χριστουγέννων διότι τότε
τα παιδία περιέρχονται εις ταις γειτονειαίς ψάλλουσιν την γέννησιν του Χριστού.
Την ημέραν των Χριστουγέννων προσπαθεί
έκαστος πολίτες να έχη την τράπεζαν αυτού πλουσιοτάτην.
Την παραμονήν της πρώτης του έτους
περιερχόμενα τα παιδία ψάλλουσι τον Άγιον Βασίλειον.
Κατασκευάζουσι δε γλυκά
δια την πρώτην του έτους, όπως φάγωσιν εξ αυτών και ούτως όλον το έτος η ζωή
των είναι γλυκεία. Εκτός τούτων κατασκευάζουσι μέγαν και δι’ αρωμάτων
εζυμωμένον άρτον εν ώ ενθέτουσι νόμισμα. Τον άρτον διαιρούσιν εις τόσα τεμάχη,
όσα τα μέλη είναι της οικογενείας. Εκτός δε αυτών χωρίζουσι τεμάχιον της οικίας,
του σπητιού, θύοντες αυτό εις τους εφεστίους, ούτως ειπείν θεούς, εις την τύχην
της εν γένει οικογενείας, και άλλο τεμάχιον δια τους πτωχούς, όπερ διανέμουσιν
εις τούτους.
Την δ’ ημέραν της πρώτης του έτους
πορευόμενοι εις την εκκλησίαν λαμβάνουσι μεθ’ εαυτό καρπόν ροδιάς, όν αφ’
εσπέρας εκθέτουσι εις τα άστρα, ίνα λειτουργηθή. Επανερχόμενοι δε εκ της εκκλησίας
θραύουσιν αυτόν, κτυπώντες άνωθεν της θύρας της εισόδου ένδοθεν του οίκου,
λέγοντες όσα «σπυριά έχει το ρόϊδι, τόσα καλά να χυθούν στο σπήτι μας τούτο το
χρόνο». Λέγουσι δε πάλιν προς τους δαίμονας του οίκου «όξω ψύλοι, όξω κορεοί,
όξω τα κακά τα λόγια, μέσα υγεία, μέσα ευτυχία, μέσα τα καλά του κόσμου».
Την δε παραμονήν των Φώτων πάλιν οι παίδες
ψάλλουσι τα Καλήμερα, ών το άσμα
ανέκδοτον παραθέτω
Ούτω περατούνται τα δωδεκαήμερα.
Κατά την διάρκειαν των δωδεκαημέρων φρονούσι
ότι επισκέπτονται την γην οι Καλλικάντζαροι, οι Κωλοβελόνιδες, όπως αποκαλούσιν
αυτούς εις Αθήνας. Οι Κωλοβελόνιδες είναι δαίμονες, πνεύματα κακοποιά, πολλαί
δε διηγήσεις και ο φόβος του λαού προς αυτούς μαρτυρούσι τούτο. Εισέρχονται
νύκτωρ εις τας οικίας και δέρουσι, φονεύουσι, πνίγουσιν, απάγουσι και τρώγουσι τους
ανθρώπους. Εισέρχονται δε διά της θύρας, προτιμώσιν όμως την διά της καπνοδόχου
εισβολήν. Αλλ’ ευρέθη αντιφάρμακον κατ’ αυτών. Οι δαίμονες ούτοι φοβούνται πολύ
τον σταυρόν και το πυρ. Διο δη εκαίετο δε κατά τα δωδεκαήμερα τας νύκτας μακρύς
στύλος όρθιος εν τη καπνοδόχω.
Κ. ΖΗΣΙΟΥ
Βύρων, Εν Αθήναις, Έτος
Α΄, φυλλάδιον 1, 1 Φεβρουαρίου 1874, σ. 67-70.
(εδώ αποσπάσματα από το
άρθρο)
ΕΛΕΥΘΕΡΟΓΡΑΦΟΣ
[ ανάρτηση 7 Ιανουαρίου 2026 :
Κωνσταντίνος
Ζήσιος
«Τα δωδεκαήμερα»
άρθρο
1874
Λαογραφία
]
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου